Sztuczna inteligencja, w tym chatboty, zdobywa coraz większą popularność wśród osób szukających porad finansowych. Niestety, nowe badania wskazują na poważne luki w ich wiedzy, które mogą prowadzić do błędnych decyzji oraz poważnych konsekwencji finansowych. Czy w obliczu tego ryzyka konsumenci powinni zaufać technologiom AI, a może lepiej zachować ostrożność?
Chatboty AI dające nieprecyzyjne porady finansowe – zagrożenia dla konsumentów
Sztuczna inteligencja w postaci chatbotów coraz częściej jest wykorzystywana przez konsumentów do uzyskiwania porad dotyczących finansów osobistych, inwestycji czy podatków. Niestety, najnowsze badania przeprowadzone przez organizację konsumencką wskazują, że popularne narzędzia AI – takie jak ChatGPT, Microsoft Copilot, Meta’s chatbot czy Google Gemini – często udzielają błędnych, mylących lub niepełnych informacji. Taka sytuacja może nie tylko wprowadzać użytkowników w błąd, ale także skutkować podejmowaniem przez nich niekorzystnych decyzji finansowych.
Problemy z dokładnością i aktualnością informacji
Testy objęły 40 różnych pytań dotyczących finansów osobistych i wykazały, że boty AI popełniają istotne błędy w zakresie podatków, inwestycji czy ubezpieczeń. Przykładowo, ChatGPT i Microsoft Copilot doradzały naruszenie limitów inwestycyjnych ustawionych przez brytyjski urząd skarbowy HMRC dotyczących rachunków ISA, co groziło przekroczeniem dozwolonych kwot. ChatGPT nieprawidłowo informował o rzekomej obowiązkowości posiadania ubezpieczenia podróżnego do większości krajów Unii Europejskiej, co jest nieprawdą. Z kolei chatbot Meta podawał błędne procedury dotyczące odszkodowań za opóźnione loty. Google Gemini rekomendował działania narażające konsumentów na ryzyko naruszenia umowy w kontaktach z wykonawcami remontów.
Ponadto, AI miały trudności z aktualizacją danych – np. w przypadku podatkowych szczegółów, często podawały przestarzałe lub wręcz błędne informacje. Istotne jest również, że niektóre chatboty sugerowały korzystanie z płatnych firm pośredniczących w odzyskiwaniu zwrotów podatkowych, mimo istnienia darmowych, oficjalnych ścieżek.
Jak konsumenci korzystają z AI i jakie to niesie ryzyko
Szacuje się, że w Wielkiej Brytanii nawet połowa populacji korzysta z generatywnych narzędzi AI do uzyskiwania porad finansowych. Użytkownicy pytają o najlepsze karty kredytowe do wydatków za granicą, sposoby obniżania opłat inwestycyjnych, a także o różne oferty zakupowe. Część z nich jest zadowolona z rezultatów, jednak jak zauważają krytycy, zwłaszcza osoby mniej świadome finansowo mogą łatwo uwierzyć w błędne wskazówki.
Przykład 65-letniej przedsiębiorczyni z Irlandii, która otrzymała od ChatGPT informacje o podatkach własnej firmy oparte na nieaktualnym kodzie, pokazuje, że odpowiedzialność za sprawdzenie poprawności danych nadal spoczywa na użytkowniku. To poważne wyzwanie, gdyż wiele osób ufa AI i może nie weryfikować otrzymanych porad z profesjonalnymi doradcami.
Reakcja regulatorów i firm technologicznych
Brytyjski organ nadzoru nad rynkiem finansowym, Financial Conduct Authority, podkreśla, że porady generowane przez AI nie są objęte ochroną ani nadzorem tak jak te z autoryzowanych instytucji finansowych. W praktyce oznacza to brak możliwości odwołania się do organu rozstrzygającego spory czy uzyskania rekompensaty w przypadku szkody.
Firmy technologiczne odpowiadają, że informują użytkowników o ograniczeniach swoich narzędzi oraz zachęcają do konsultacji ze specjalistami w dziedzinie prawa, medycyny czy finansów. Microsoft i OpenAI deklarują pracę nad poprawą precyzji modeli oraz aktualizacji danych, ale obecne wyniki – przynajmniej w obszarze doradztwa finansowego – pozostawiają wiele do życzenia. Google również podkreśla swoje transparentne podejście i przypominanie konsumentom o konieczności samodzielnego weryfikowania informacji.
Znaczenie edukacji i krytycznego podejścia do AI
Ta sytuacja uwypukla potrzebę kształcenia konsumentów w zakresie korzystania z narzędzi AI – tak, aby traktowali je jako wsparcie, ale nie bezkrytyczne źródło wiedzy. Błędy w poradach dotyczących podatków, inwestycji czy ubezpieczeń mogą bowiem skutkować poważnymi konsekwencjami finansowymi i prawnymi. W dobie rosnącej popularności AI kluczowe będzie rozwijanie umiejętności krytycznej analizy uzyskanych informacji oraz szukanie profesjonalnego wsparcia tam, gdzie jest to konieczne.
Podsumowanie i perspektywy
Sztuczna inteligencja oferuje ogromny potencjał usprawnień w życiu codziennym i zarządzaniu finansami, jednak obecne modele chatbotów dalekie są od ideału pod względem rzetelności i kompletności informacji. Niedokładne porady, jakie oferują popularne AI, stanowią realne zagrożenie dla konsumentów, zwłaszcza tych mniej zaznajomionych z obowiązującymi przepisami i rynkowymi mechanizmami. Regulacje oraz informowanie o ryzyku korzystania z AI w obszarach wymagających eksperckiego podejścia są niezbędne.
Zarówno użytkownicy, jak i twórcy technologii powinni działać odpowiedzialnie, by zapobiegać negatywnym skutkom i maksymalizować korzyści płynące z rozwoju sztucznej inteligencji w sferze finansów osobistych i doradztwa inwestycyjnego.
Oryginalny tekst: UK consumers warned over AI chatbots giving inaccurate financial advice | Chatbots | The Guardian